У Лідскім раёне працуе майстэрня, дзе аднавілі старажытны працэс апрацоўкі лёну. Унікальны праект рэалізавалі ў доме культуры ў аграгарадку Ганчары, паведамляе БелТА са спасылкай на аддзел культуры Лідскага райвыканкама.
Дзеючая тут майстэрня — адзіная ў рэгіёне, дзе старадаўні працэс перапрацоўкі лёну ад трасты да гатовых вырабаў узноўлены да драбнюткіх дэталяў. Работнікі культуры вывучылі традыцыйнае рамяство, шмат разоў выязджаючы ў невялікія вёскі, маючы зносіны са старажыламі, сабралі калекцыю старажытных прыстасаванняў, якія выкарыстоўваліся многімі пакаленнямі жыхароў раёна, і выпрацавалі поўны цыкл ручной перапрацоўкі лёну.
«Гэтыя традыцыйныя тэхналогіі захаваліся на Лідчыне шмат у чым дзякуючы таму, што ў нас знаходзіцца дастаткова буйны льнозавод, вырошчваецца лён як неабходная для прадпрыемства сыравіна. Таму мясцовыя жыхаркі працягвалі займацца яго ручной перапрацоўкай, ствараючы вырабы, якія сёння сталі па-сапраўднаму ўнікальнымі», — распавялі ў Ганчарскім доме культуры.
Фота Ганчарскага дома культуры.
Пачынаецца працэс з «абівання»: з дапамогай спецыяльнага прыстасавання — «праніка» — ад трасты адлучаюцца галоўкі. Далей уступае ў працу церніца — трэнне дапамагае ачысціць трасту ад кастрыцы і атрымаць валакно. Затым надыходзіць чарга трапла, якое выбівае рэшткі кастрыцы. Працягваецца цыкл расчэсваннем трасты спачатку грэбнем, а затым спецыяльнай шчоткай, якая надае ёй шаўкавістасць. Завяршаецца працэс на калаўроце, дзе атрымліваецца нітка, і на ткацім станку, дзе з яе ствараецца натуральнае льняное палатно.
Цікавасць да лёну з кожным годам расце, вырабы з яго набіраюць папулярнасць. Узрастае і паток жадаючых пазнаёміцца з тэхналогіямі работы з гэтай сыравінай, якімі карысталіся нашы продкі. Першапачаткова майстэрня размяшчалася ў невялікім памяшканні, а потым пераехала ў нашмат больш прасторнае, бо ўжо не магла прыняць усіх зацікаўленых наведвальнікаў.
«Майстэрня лёну ўключана ў некалькі турыстычных маршрутаў, да нас прыязджаюць групы з Гродна, Ліды, Баранавіч. Пастаянныя наведвальнікі — школьнікі нашага і суседніх раёнаў. Мы не толькі прадстаўляем увесь «вялікі льняны шлях» па беларускіх традыцыях, але і праводзім майстар-класы. Асаблівай папулярнасцю карыстаецца майстар-клас па вырабе куклы-абярэга», — распавялі ў доме культуры.
Фота Ганчарскага дома культуры.
Гасцей сустракаюць і пачастункамі: хлебам з ільняной мукой ад мясцовай умеліцы, памачухай з ільнонасення, якая падаецца з паранай бульбай у мундзіры, карысным ільняным кісялём. Усё гэта рыхтуюць удзельніцы народнага калектыву «Ульяніца», які дзейнічае ў доме культуры.
«Наш дэвіз — «Няма большага дастатку, чым зберагчы тое, што маем», — кажуць майстры. «Лічым сваёй місіяй папулярызаваць «беларускае золата». Таму і самі выкарыстоўваем ільняныя тканіны ў сваіх касцюмах, і раскрываем гісторыю стварэння традыцыйных ільняных вырабаў, прадстаўляючы яе на такіх святах, як «Славянскі базар у Віцебску», Рэспубліканскі фестываль нацыянальных культур, «Дажынкі».
«Бизнес-Лида», 2026
